piątek, 23 lutego, 2024
Strona głównamainBlogi„Smigus” albo „lany poniedziałek”

„Smigus” albo „lany poniedziałek”

Opublikowane

Ze zwyczajów wielkanocnych w Polsce

Z pośród licznych zwyczajów, związanych ze świętem Wielkiejnocy, największą popularnością cieszy się t. zw. dyngus, nazywany też w niektórych okolicach Polski „lanym poniedziałkiem”.

O pochodzeniu tego zwyczaju tak mówi słynny pamiętnikarz, ks. Kitowicz: „…dyngusowi początek dwojaki naznaczano. Jedni mówią, iż się wziął z Jerozolimy, gdzie żydzi schodzących się i rozmawiających o zmartwychwstaniu Chrystusowym wodą z okien oblewali dla rozpędzenia z kupy i przytłumienia takowych powieści. Drudzy, iż ma początek dyngus od wprowadzenia św. wiary do Polski, w początkach której nie mogąc wielkiej liczby przyjmującej wiarę chrzcić w pojedynczych osobach, napędzali tłumy do wody i w niej nurzali; wolno wierzyć, jak się komu podoba”.

Zwyczaj „dyngusowania” był powszechny w całej Polsce i przybierał, w zależności od okolic, najprzeróżniejsze formy. Niektóre z nich zachowały się do dzisiaj.

I tak w niektórych wioskach na Kujawach w dzień dyngusu wyłazi jeden z parobków na dach karczmy z miednicą w ręku. A gdy przed karczmą zgromadzi się tłum mieszkańców wioski, przywołuje ów parobek dziewczyny, które będą oblewane i zapowiada, ile dla której trzeba będzie piasku do szorowania, ile wody i mydła do wymycia. Takie „obwoływanie” bywa często wygłaszane wierszem.

Na Kaszubach w niektórych miejscowościach młodzież „dyngusuje” nie tylko wodą, ale i małymi cierniami, którymi kłuje przeważnie dziewczęta. O ile dziewczyna ma się czym wykupić, nie zostaje dyngowana, czyli ukłuta.

W wielu wioskach przy „dyngowaniu” chłopcy przebierają się w suknie dziewczęce, a dziewczęta w ubrania chłopców.

Bardzo często dyngus przybiera formy zbyt ostre, grożąc poszkodowanym poważnymi przykrościami. Dla pocieszenia dodamy, że dawnymi czasy było znacznie gorzej.

Cytowany już przez nas ks. Kitowicz, tak pisze: „Bywało nieraz, iż zlana wodą jak mysz osoba, a jeszcze w dzień zimny, dostała stąd febry, na co bynajmniej nie zważano, byle się zadosyć stało powszechnemu zwyczajowi. Takież dyngusy odprawiały się i po miastach między osobami poufałymi. Parobcy zaś po wsiach łapali dziewki (które w ten dzień jak mogły się kryły), złapaną wlekli do stawu, albo rzeki i tam wziąwszy za nogi i ręce wrzucili, albo też, włożywszy w koryto przy studni, lali wodą póty, póki się im podobało”.

A w innym miejscu, mówiąc o dyngusie między dystyngowanymi: .”Największa była rozkosz przydybać jaką damę w łóżku, to już nieboga musiała pływać w wodzie między poduszkami i pierzynami, jak między bałwanami; przytrzymana albowiem od silnych mężczyzn, nie mogła się wyrwać z tego potopu, którego unikając miały w pamięci damy w ten dzień wstawać jak najraniej, albo też dobrze zatarasować pokoje sypialne”.

ABC Nowiny Codzienne / 08.04.1939

Jarosław na starych pocztówkachspot_img

Najnowsze na stronie

Zanim przyjmiesz małego kotka do domu.

Światowy Dzień Kota obchodzony jest 17 lutego, ale dla miłośników kotów każdy dzień jest świętem. Koty przynoszą korzyści dla zdrowia fizycznego i psychicznego. Przygarnięcie kota to początek długiej przygody i ważne jest, aby zapewnić mu najlepszy start. Przeczytaj jak to zrobić.

Jarosławska Droga Krzyżowa 2024

W piątek 16 lutego odbędzie się w Jarosławiu wspólna dla wszystkich parafii Droga Krzyżowa...

XXXIII Podkarpacki Festiwal Piosenki 

Zaproszenie do udziału w 33. edycji Podkarpackiego Festiwalu Piosenki "Śpiewaj razem z nami"! Organizowane...

Miłość i związki w Polsce: Najnowsze trendy i odkrycia

Najważniejsza dla Polaków w związku jest bliskość i docenianie drugiej osoby poprzez małe gesty....

Więcej

Misja Jacka Kaczmarskiego

W Instytucie Literackim w Paryżu w roku 1983 ukazała się rozmiarowo mała książeczka (dla...

Czosnek – naturalny skarbiec zdrowia

Włączając czosnek do codziennej diety możemy spodziewać się wielu korzyści zdrowotnych. Poprawa pracy serca, pomoc przy problemach grzybiczych i zapobieganie zatruciom pokarmowym to tylko początek korzystnych właściwości czosnku.

Wojny bytujące w danym nam czasie…

Na początek trochę prześmiechów z sytuacji, którą od dłuższego czasu funduje nam Unia Europejska,...